Четири бизнисмени од Србија, блиски до актуелната влада, се најдоа на листата на барања за воведување американски санкции, што републиканскиот конгресмен Џо Вилсон му ја испрати на државниот секретар Марко Рубио, јавува српскиот сервис на Радио Слободна Европа.
Иван Бошњак и Стојан Вујко од „Милениум тим“, Давор Мацура од „Алта банка“ и Жељко Митровиќ од „Пинк телевизија“ се на листата на предлози за санкции.
Барањето да им се забрани патување во САД и користење на американскиот финансиски систем, според писмото што го објави Радио Слободна Европа е испратено на 14 октомври.
Вилсон му се обратил на американскиот државен секретар како копретседател на Комисијата за безбедност и соработка во Европа, позната како Хелсиншка комисија на САД.
Во тоа барање, четири бизнисмени се означени како соработници на поранешниот српски претседател, Александар Вучиќ, кои користат јавни ресурси за лично богатење.
„Тие го одржуваат неговиот корумпиран режим, работеле на поткопување на американските интереси во земјата и регионот, а исто така се активно вклучени во местењето на изборите на 25 октомври“, се наведува во барањето.
„Милениум“ и „Алта банка“ ги отфрлија овие обвинувања кога беа прашани од РСЕ, нарекувајќи ги невистинити, додека Жељко Митровиќ не одговори конкретно на проценките изнесени во барањето.
Ниту една од овие три компании во моментов не е, ниту некогаш биле, под никакви меѓународни санкции. Исто така, ниту Иван Бошњак, ниту Стојан Вујко, ниту Давор Мацура никогаш не биле под санкции. Жељко Митровиќ, сопственикот на ТВ Пинк, беше под американски и европски санкции кон крајот на деведесеттите години, за време на владеењето на Слободан Милошевиќ, пишува медиумот.
Српската напредна партија на Александар Вучиќ не одговори на барањето на РСЕ. Актуелниот претседател на Србија и неговата Српска напредна партија (СНС) се на власт во Србија во последните 14 години.
Што велат во Стејт департментот?
Во својот одговор на барањето на РСЕ за барањето на Вилсон, Стејт департментот изјави дека не коментира за својата кореспонденција со Конгресот, ниту за преземените мерки во конкретни случаи, поради доверливоста на податоците од евиденцијата за визи.
„Администрацијата на Трамп ја штити нашата земја и нашите граѓани со спроведување на највисоките стандарди за национална и јавна безбедност преку процесот на издавање визи“, се вели во одговорот.
САД воведуваат санкции кога проценуваат дека одредена земја, компанија, организација или поединец ја загрозува нејзината национална безбедност, надворешна политика или економија. Сепак, санкциите се инструмент на надворешната политика и не мора да значат дека некој е осуден за кривично дело.
Како е оправдано барањето за санкции?
Во барањето за санкции се наведува дека Иван Бошњак и Стојан Вујко од компанијата „Милениум“ добиваат бројни коруптивни договори со државата и кинеските компании. Се проценува дека на тој начин западните компании, вклучително и американските, се истиснуваат од земјата во корист на систем базиран на привилегирање на деловни партнери блиски до властите.
Се вели дека „Алта банка“ е вмешана во перење пари, додека за „Пинк ТВ“ се вели дека ги консолидира медиумите и служи како пропаганден медиум.
Конгресменот Вилсон оцени дека Вучиќ го направил владеењето на правото бесмислено и се обидел да ја уништи демократската конкуренција во Србија.
„Тој дал бројни ветувања на САД, но не исполнил ниту едно од нив. Наместо тоа, неговиот клептократски режим ја отворил вратата за руско и кинеско влијание“, се вели во барањето.
Вилсон го повикал Рубио да ги преземе предложените мерки за „да се осигури дека режимот на Вучиќ не може да ги украде изборите“. Хелсиншката комисија на САД, чиј копретседател е Вилсон, е независна комисија на федералната влада на САД.
На нејзината веб-страница се наведува дека ја подобрува безбедноста преку промовирање на човековите права, демократијата, како и економската, еколошката и воената соработка во регионот на ОБСЕ, кој вклучува 57 земји.
Неколку дена пред изборите, двопартиска група американски сенатори ги повика властите во Србија да обезбедат еднакви услови за сите учесници, наведувајќи дека забележуваат „загрижувачки знаци“ пред гласањето на 25 октомври.
Тие оценија дека „извештаите за нелегално прислушување на членови на опозицијата и обиди за дискредитирање и поткопување на мисиите за набљудување на изборите се длабоко загрижувачки“.
Коментари од „Алта Банка“, „Милениум Груп“ и „Пинк“
Во својот одговор до РСЕ, „Алта Банка“ категорично ги отфрли сите тврдења дека „Алта Група“, „Алта Банка“ или Давор Мацура биле вмешани во перење пари, корупција, злоупотреба на јавни ресурси или мешање во изборниот процес.
„Ниеден надлежен орган во која било јурисдикција не донел наод или одлука што им се припишува на „Алта Банка“, „Алта Пеј Груп“ или на г-дин Мацура во обвинувањата“, се наведува во одговорот на портпаролот на „Алта Банка“.
Се вели дека Давор Мацура не е политичар, туку бизнисмен чии деловни интереси вклучуваат банкарство, услуги за плаќање и други сектори.
Во одговорот се додава дека „Алта Банка“ работи под надзор на Народната банка на Србија и дека ги применува највисоките стандарди за спречување на перење пари, контрола и усогласеност со прописите за работењето.
„Ефективноста на овие контроли и системот за усогласеност со работењето е постојано потврдена од внатрешни и надворешни ревизии“, рече портпаролот на „Алта Банка“.
Исто така, се наведува дека тие остануваат посветени на соработка со надлежните регулаторни органи и органи за спроведување на законот со цел да се потиснат нелегалните финансиски текови.
Во одговорот, исто така, се наведува дека не виделе никакви докази дека барањето за санкции е испратено до Стејт департментот и дека ќе побараат од надлежните органи појаснување во врска со изнесените наводи.
Во одговорот на „Милениум“ до РСЕ, се наведува дека компанијата работи „транспарентно и во согласност со законот“.
„Ние не коментираме неточни и неосновани тврдења, а во случај на нивно објавување, бараме и постигнуваме заштита на нашите права со расположиви законски средства“, се вели во него.
Жељко Митровиќ, сопственик на „Пинк Медиа Груп“, го објави својот пост на Инстаграм од 2 јули, во кој им го честиташе Денот на независноста на Американците, по барање на РСЕ за коментар.
„Лично сум многу среќен што Србија и Америка влегоа во нова ера на брз развој на позитивни и пријателски односи“, рече тој во таа објава.
Сопственикот на „Пинк“ потоа се осврна на фактот дека Србија и САД исто така имаа „краток прекин во односите“ кон крајот на 1990-тите, оценувајќи дека тие биле обоени од „недоразбирања и недоразбирања“.
Кон крајот на 1990-тите, Митровиќ беше на списокот на санкции на САД како лице блиско до режимот, чии активности го поддржуваат Слободан Милошевиќ.
Милошевиќ е поранешен претседател на Србија и СР Југославија, кој почина во притвор во Хашкиот трибунал додека му се судеше по обвинение за воени злосторства. Тие санкции вклучуваа забрана за влез во САД, како и забрана за деловни и финансиски врски со американски компании и поединци. Во тоа време, Митровиќ беше санкциониран и од Европската Унија.
Кои се лицата за кои се предлагаат санкции?
Иван Бошњак и Стојан Вујко се сопственици на „Милениум тим“, еден од главните играчи во клучните инфраструктурни проекти во Србија. Основана на почетокот на 2003 година како компанија за трговија со прехранбени производи и отпад, две години подоцна започна со градежни работи.
Оттогаш до денес, тие се вклучени во некои од најголемите работи во земјата, вклучувајќи го проектот за населба „Белград на вода“ и изградбата на објекти за меѓународната изложба Eкспо, која Белград ќе биде домаќин во 2027 година.
Заработката на крајот од минатата година надмина 21 милион евра, според јавно достапните финансиски документи на компанијата, кои претходно беа анализирани од РСЕ.
Бошњак и Вујко се сопственици на петнаесет други компании во земјата и регионот.
„Милениум тим“ има договор за лобирање во САД со адвокатската канцеларија „Steptoe LLP“ од Вашингтон, според базата на податоци за „странски агенти“ на Министерството за правда на САД.
Канцеларијата „Steptoe LLP“ , во својот извештај до американските власти, наведува дека соработката со српската компанија „Милениум Тим“ вклучува односи со медиумите, но и со институции и службеници во САД, Обединетото Кралство и Европската Унија.
„Работата во САД вклучува застапување пред Конгресот и извршните оддели и агенции“, се додава во документите.
Сопственикот на „Алта Груп“, Давор Мацура, беше во центарот на вниманието кон средината на октомври кога беше вратен од аеродромот во Подгорица откако му беше одбиен влез во соседна Црна Гора. Компанијата потоа изјави дека не била информирана за причината за забраната за влез и дека во извештајот на граничната полиција е наведено „заштита на националната, т.е. внатрешна безбедност или јавно здравје“. Според соопштението на компанијата, во записникот немало „образложение, фактичка основа и каков било доказ“.
Давор Мацура го започнал својот бизнис во 2008 година кога ја отворил берзата „Алта“ во Земун, а во 2014 година го префрлил бизнисот на компанијата „Алта д.о.о“.
Со текот на времето, компанијата ја прошири својата дејност од менувачница на услуги за плаќање, во 2019 година го промени своето име во „Алта Пеј Груп“, а во 2025 година во „Алта Груп“.
Во 2024 година, „Алта Пеј“ се најде под лупа на Европската централна банка поради начинот на кој, заедно со „Дипломат пеј“, стекна удел во австриската „Адико банка“.
Фајненшл тајмс напиша во тоа време дека Европската централна банка со месеци ја истражувала „Алта Пеј“ поради сомнежи за соодветноста на контролите против перење пари и прашања за потеклото на капиталот на Давор Макура.
„Алта Пеј“ потоа одговори дека нема сознанија за таква истрага, дека веќе им доставила на регулаторите документација за потеклото на средствата и внатрешните контроли и дека обвинувањата за можни неправилности се неосновани и неточни.
Српската АЛТА банка АД Белград влезе на македонскиот пазар преку преземањето на Стопанска банка АД Битола во есента 2025 година. Опозициската СДСМ ја обвини власта за политичко-финансиско влијание во земјата, нарекувајќи ја српската Алта Банка „банкар на Вучиќ“ кој станал „банкар на Мицкоски“. Партијата алармираше за наводно сомнително потекло на капиталот на сопственикот и обвини за партизација на банкарскиот менаџмент со кадри блиски до ВМРО-ДПМНЕ.
Жељко Митровиќ е раководител на „Пинк Медиа Груп“, чија главна дејност е продукција на телевизиски програми. Тој започна кон крајот на 90-тите, за време на режимот на Слободан Милошевиќ, со основање на радио и ТВ Пинк, а потоа и на издавачката куќа „Сити рекордс“.
Во тоа време, тој беше член на раководството на ЈУЛ (Југословенска левица), кое го водеше Мирјана Марковиќ, сопруга на Слободан Милошевиќ.
Митровиќ моментално е сопственик или ко-сопственик на 18 компании регистрирани за различни продукциски активности, од медиуми и кино, до чоколадо и мастики за џвакање до дронови.
