Почнувајќи од оваа недела, на големите компании повеќе не им е дозволено да уништуваат непродадена облека и обувки. Соодветните правила на Европската Унија стапија на сила.
Според проценките на Европската агенција за животна средина, помеѓу четири и девет проценти од сите текстилни производи во ЕУ се уништуваат без никогаш да се носат, пишува Дојче веле.
Кога се фрлаат нови и целосно употребливи производи, суровините, водата, енергијата и човечкиот труд вложени во нивното производство се трошат залудно.
Во исто време, според Европската комисија, самото отстранување на таков отпад предизвикува емисии до 5,6 милиони тони јаглерод диоксид (CO₂) годишно, што е еквивалентно на емисиите што ги произведуваат помеѓу два и три милиони просечни автомобили за една година.
Нова регулатива на ЕУ, која стапува на сила оваа недела, треба да им обезбеди на компаниите да ги вратат своите стоки на пазарот – на пример по намалена цена или со донирање – наместо да ги уништуваат.
Досега, честопати беше поевтино да се фрлаат производите отколку да се складираат, да се адаптираат на пазарот или повторно да се нудат на клиентите.
Сепак, постојат исклучоци. Уништувањето е дозволено ако стоката е опасна, оштетена, извалкана или несоодветна за повторна употреба или преработка.
Стоката ќе може да се уништи и ако претходно била понудена за донација на социјални институции со седиште во ЕУ, но ниту една од нив не ја прифатила во предвидениот рок.
За малите бизниси, овие обврски ќе стапат на сила подоцна. Правилата се дел од Регулативата за екодизајн на ЕУ, која ќе се применува од јули 2024 година.
Што е брза мода?
Брзата Ммода е модел на производство на облека во кој трендовите од социјалните медиуми или модните писти се копираат многу брзо, се произведуваат масовно и се продаваат по екстремно ниски цени. Овој вид производство поттикнува прекумерно купување, создава огромни количини текстилен отпад и значително ја оптоварува животната средина.
Здружението на германската текстилна и модна индустрија смета дека законот не ја одразува реалната состојба, дека наметнува дополнителна бирократија на домашната индустрија и дека не го решава проблемот со брзата мода (Брза Мода).
Експертот Јонас Штраке вели дека поодржливите решенија бараат ефикасни системи за собирање, сортирање и рециклирање текстил. Додека не се воспостават вакви системи, забраната за уништување ќе остане „само мртва буква“.
Во изјава за весникот „Рајнише Пост“, тој рече: „Ниеден германски или европски производител не уништува совршено добри нови стоки. Сепак, се чини дека производителите масовно уништуваат нови стоки. Овој закон создава многу нова бирократија за компаниите кои не се одговорни за огромните количини безвредна облека“.
Дали има дупки во законот?
Еколошките организации имаат слични загрижености. Мориц Јегер-Рошко од Гринпис верува дека забраната е оправдана, но предупредува дека постојат дупки во законот што големите компании можат да ги искористат.
„Компаниите лесно можат да ги заобиколат правилата, на пример со погрешно означување на производите. Без конзистентни контроли, нема многу да се промени во пракса“, вели Јегер-Рошко.
Тој додава дека основниот проблем – брзата мода – всушност не е решен со закон.
