Граѓаните, стопанството и другите клиенти на Алта банка, на последниот ден од јуни годинава, во банката имале депозити во износ од 172 милијарди динари, односно 1,47 милијарди евра. Тоа се средствата што би требало да им бидат исплатени поради одземањето на дозволата за работа. Но, со оглед на тоа што од овој пресек поминаа цели четири месеци, износот сигурно е поинаков, особено ако се имаат предвид сомневањата дека дел од парите биле повлечени во изминатите денови, пишува српски „Форбс“.
Од друга страна, овие клиенти од Алта банка користеле кредити во износ од околу 105,8 милијарди динари, односно нешто повеќе од 900 милиони евра. Овие средства во наредниот период би требало да бидат наплатени и да влезат во стечајната маса од која ќе се намируваат побарувањата.
Станува збор за податоци од извештајот за вториот квартал од годинава, објавен на веб-страницата на Народната банка на Србија. Од нив може да се заклучи дека во тој момент можело да се зборува за стабилна банка, со поконзервативен пристап во споредба со конкурентите. Тогаш Алта располагала со доволно пари и имала стабилна структура на финансирање. Што можело да тргне наопаку и да доведе до одземање на дозволата за работа?
Нешто пошироката анализа укажува на разлики во пристапот на Алта банка и на водечките банки на домашниот пазар.
Народната банка на Србија ја одзеде дозволата за работа на Алта банка
Стабилност или чување пари
Како што пишува „Форбс“, Кога ќе се споредат износите на одобрените кредити и прибраните депозити, се гледа дека соодносот меѓу кредитите и депозитите е нешто под 62 проценти, а во претходните години бил и значително понизок. Кај петте најголеми банки на нашиот пазар што ги анализиравме, овој сооднос, со исклучок на една банка, главно е многу повисок — над 80 до 90 проценти. Тоа укажува дека Алта банка била поконзервативна при пласирањето на средствата прибрани преку депозити во кредити.
Исто така, учеството на пласираните кредити во вкупната актива на банката било нешто под 50 проценти. Кај банките што ги разгледувавме, и овој сооднос бил значително повисок, односно тие повеќе ги кредитирале граѓаните и стопанството.
Покрај тоа, учеството на готовината во вкупната актива на Алта банка било исклучително високо. На средината на 2026 година, оваа банка имала дури 83,5 милијарди динари во готовина. Готовината на банката значително се зголемувала од година во година, достигнувајќи го највисокото ниво на крајот на 2025 година, со нешто повеќе од 90 милијарди динари.
Кога готовината ќе се спореди со вкупната нето-актива од 214 милијарди динари, се гледа дека нејзиното учество изнесува околу 39 проценти. Кај најголемите банки на пазарот, ова учество е само од 15 до 21 процент. Интересно е што Алта не заостанувала многу според апсолутниот износ на парите со кои располагала, особено ако се земе предвид колку била помала.
Оние што ставаат поголем акцент на стабилноста на банкарскиот сектор би можеле да го оценат ова како пристап што ја намалува добивката, но ја зачувува сигурноста на клиентите. Од друга страна, критичарите би можеле ваквите податоци да ги протолкуваат и како настојување парите да се чуваат првенствено во форма на депозити или на сметка, за да бидат полесно достапни. Односно, би можеле да го постават прашањето дали ова, во суштина, била банка или своевиден сеф.
Профитабилност
Банките во Србија во последните години минуваат низ златна доба на профитабилност. Сепак, врз основа на податоците од официјалниот извештај на Алта банка, би можело да се постави прашањето дали остварувањето што поголема добивка било нејзината примарна цел.
Притоа, годинава добивката е значително помала во споредба со истиот период лани. На крајот од првата половина на минатата година, добивката изнесувала 1,22 милијарди динари. Во истиот период годинава изнесувала само 244 милиони динари. Иако првата половина од 2025 година била значително поуспешна според овој показател во однос на претходните години, добивката од првото полугодие годинава сепак е значително помала и во споредба со првите два квартала од 2023 и 2024 година, кога изнесувала 886,5 милиони, односно 402,4 милиони динари.
Како што објави Ѓорѓе Јевтиќ, уредник на порталот „Банкарски монитор“ и поранешен директор на Управата за надзор над финансиските институции при Народната банка на Србија, Алта банка минатата година била меѓу банките со најнизок поврат на активата, како и со најнизок поврат на капиталот. Резултатите не биле многу подобри ниту во претходните години.
Надоместоци и провизии
Алта се издвојувала од другите банки по уште еден показател. Кај неа, на пример, во последните две години, нето-приходите од надоместоци и провизии дури и благо ги надминувале нето-приходите од камати на пласираните кредити.
Тоа може да се припише на учеството на Алта во менувачкото работење, како и на наплатата на надоместоци и провизии за уплатите што граѓаните и стопанството ги вршеле кон институциите и државните претпријатија за кои оваа банка го извршувала платниот промет.
Голем раст на останатите расходи
Показател што секако се издвојува во билансот на Алта банка годинава е големиот раст на останатите расходи. Во првите два квартала тие изнесувале 1,9 милијарди динари. За целата мината година изнесувале 2,6 милијарди, а за целата 2024 година биле уште помали — 1,81 милијарди динари. Годинашниот полугодишен износ е и двојно поголем од оној за целата 2023 година, кога овие расходи изнесувале 934 милиони динари.
Во останати расходи би можеле да се вбројат трошоците за работењето на банката, односно административните трошоци, трошоците за материјали, услуги и друго. Тука не се вклучени трошоците за плати, кои изнесувале нешто повеќе од една милијарда динари. Останува прашањето зошто останатите расходи толку нагло пораснале годинава.
Исплата на клиентите
Од податоците се гледа дека на крајот од првата половина на годината банката имала депозити на клиенти во износ од 1,47 милијарди евра. Заедно со другите обврски, износот се искачува на 1,6 милијарди евра.
Редици пред Алта банка во Нови Сад – граѓаните масовно вадат пари
Од друга страна, банката располага со 713 милиони евра во готовина.
Исто така, банката има пласирано 904 милиони евра во кредити на клиенти што не се банки. Тие средства во наредниот период би требало да бидат наплатени и да влезат во стечајната маса од која би се намирувале доверителите. Уште 130 милиони евра се пласирани кај други банки.
Акционерскиот капитал на сопствениците изнесувал повеќе од 192 милиони евра.
Останува прашањето, особено во контекст на досега објавените информации, каква е вистинската слика за состојбата во овој момент. Дел од парите, според сè, биле повлечени, што го менува соодносот меѓу овие износи. Сепак, останува стечајниот управник да ја утврди фактичката состојба и дали има доволно средства за да бидат намирени сите доверители.
