Македонската научничка Светлана Мојсов е одликувана со орден од претседателката Гордана Сиљановска-Давкова за нејзиниот револуционерен придонес во биохемијата и развојот на лековите против дијабетес и дебелина, со што се валоризира нејзината долгогодишна глобална кариера и поширокото институционално признавање во земјата.
Светлана Мојсов, биохемичарка родена во Скопје, одигра клучна улога во откривањето на хормонот GLP-1 (пептид сличен на глукагон-1) и неговата активна форма GLP-1 (7-37), кои овозможија развој на современи терапии за дијабетес и дебелина како што се Ozempic, Wegovy, Victoza, Saxenda и Rybelsus.
Нејзиниот научен пат започнува по дипломирањето физичка хемија на Универзитетот во Белград во 1971 година и продолжува на Универзитетот „Рокфелер“ во Њујорк, каде што докторирала во 1978 година под менторство на нобеловецот Роберт Брус Мерифилд. Подоцна работи на Општата болница во Масачусетс, на Медицинскиот факултет на Харвард и во институтот Хауард Хјуз, каде што со соработниците како Џоел Хабенер и Гордон Вир ги објавува клучните резултати во 1987 година во списанието Journal of Clinical Investigation.
И покрај тоа што нејзиното име првично било изоставено од некои патенти кои подоцна ги лиценцираше компанијата Ново Нордиск, таа се избори за своето авторство, а во 2024 година беше вклучена во листата на Тајм на 100 највлијателни луѓе во светот и ја доби наградата „Перл Мастер Грингард“.
Долгогодишното отсуство на институционално признание за Светлана Мојсов во Македонија ја отсликува пошироката општествена маргинализација на науката и образованието во корист на политичките приоритети и буџетските приоритети за административни структури. И покрај светското значење на нејзините откритија, кои ги користат милиони луѓе глобално, нејзиниот придонес останал премолчуван во домашни рамки сè до неодамна.
Промените во оваа насока започнаа кон крајот на 2025 година кога таа станува членка на МАНУ, каде што е најавена нејзината пристапна беседа за септември 2026 година. Оваа динамика укажува на фактот дека локалните институции често реагираат со големо задоцнување, поттикнати дури откако научниците ќе стекнат врвен меѓународен авторитет и глобална слава.
Во септември 2026 година, Светлана Мојсов оствари официјална посета на Македонија, каде што оствари средби со колеги, студенти и млади истражувачи во Охрид. Клучниот момент од нејзината посета се случи на 26 септември 2026 година, кога претседателката Гордана Сиљановска-Давкова ја одликува со Орден „8 Септември“ на свечена церемонија во Вила Водно во Скопје, како признание за нејзиниот извонреден придонес во биохемијата. Покрај тоа, на 28 септември 2026 година во МАНУ е предвидено таа да ја одржи својата пристапна беседа насловена „GLP-1: Хемијата е од суштинско значење – од потенцијален пептид до ефикасни лекови за дијабетес и дебелина“.
