Поранешниот лидер на Србија, Александар Вучиќ, ги повлече безбедносните сили од Пионирскиот парк во изборната ноќ благодарение на Европската унија (ЕУ), која изврши притисок врз него да не започне нешто што би можело да заврши со граѓанска војна, изјави поранешната белгиска амбасадорка во Белград, Дениз де Хауер, пренесува Н1.
Во интервјуто што го даде за ТВ „Инсајдер“, Денис де Хауер истакна дека ЕУ не била само набљудувач на настаните во Србија пред изборите на 25 октомври и на денот на изборите, кога владата на Вучиќ распореди голем број припадници на безбедносните сили околу претседателството и Републичката изборна комисија, што го зголеми стравот од конфликт.
На прашањето дали мисли дека Брисел ќе го следи повнимателно она што се случува во Србија кога Студентската листа, која победи на парламентарните избори со убедлива разлика, ќе формира влада, поранешната белгиска амбасадорка рече дека ЕУ го правела тоа „дури и пред падот на режимот на Вучиќ“.
„Веројатно сте слушнале дека благодарение на Европската Унија, Вучиќ ги повлече војниците и полицијата од Пионирскиот парк. Унијата изврши притисок врз него да не започне нешто што може да заврши со граѓанска војна. Ова значи дека ЕУ многу внимателно го следи она што се случува“, рече Де Хауер.
„Тајмс“ тврди Вучиќ се подготвувал да ја задржи власта со сила, тој вели дека сам го признал поразот
Де Хауер оцени дека ЕУ е „подготвена да му помогне на српскиот народ, бидејќи најважно сега е да се стават работите на вистинското место во Србија, да се зачува функционирањето на економијата и да се одржи стабилна политичка ситуација“.
„Сега не е време за одмазда или пресметка со политичките противници, туку за работа на институционални реформи. Европската Унија е тука и е подготвена да помогне“, рече Де Хауер, белгискиот амбасадор во Белград од 2006 до 2011 година.
Таа рече дека сега постои „голема надеж за Србија дека може да започне подобра ера“ и им честиташе на членовите на студентското движење за нивната храброст, како и на српскиот народ кој ги поддржа студентите за нивната истрајност.
„Тоа навистина покажува дека демократијата е сè уште жива во Србија и дека вербата во слободата може да постигне толку многу. Она што се случи е навистина фантастично. Имавте движење без лидер, но со многу добри лидери, би рекол. Ова се многу, многу интелигентни луѓе, приземјени и способни“, рече Де Хауер за студентското движење.
Поранешната амбасадорка, исто така, коментираше за проценката дека Европската комисија имала поволен став кон Вучиќ за време на владата на Српската напредна партија (СНС), наведувајќи дека Брисел долго време ја ставал регионалната стабилност пред проблемите во функционирањето на српските институции, но дека овој пристап „не бил сосема лош“.
„Вистина е дека ЕУ беше многу преокупирана со напорите да се обезбеди стабилност на Западниот Балкан. Зачувувањето на стабилноста на Западниот Балкан значи и зачувување на стабилноста на Србија, бидејќи таа е многу важна земја на Западниот Балкан. Мислам дека половина од населението и половина од бруто-домашниот производ на Западниот Балкан доаѓаат од Србија. Затоа, стабилноста на Западниот Балкан не е можна без стабилноста на Србија“, истакна Де Хауер.
Таа изјави дека за да ја одржи стабилноста на Србија, ЕУ честопати ги затворала очите пред случувањата во земјата, но дека, по неколку години, критиките за таков пристап почнале да пристигнуваат од самата Унија.
Студентската листа освои 140 места во српскиот парламент, листата на Вучиќ доби 103 пратеници
Таа оцени дека односот на европските институции кон Белград бил под влијание и на врските на Српската прогресивна партија со Европската народна партија (ЕПП), најмоќната политичка група во Европскиот парламент, на која ѝ припаѓа претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен.
„Еднаш реков дека е време Европската комисија да ги отвори очите. А зошто го контактираа Вучиќ или одржуваа врски со него? Вучиќ беше претставник на српскиот народ, демократски избран, па немаше друг избор освен да соработувате со него. Работата е што Вучиќ имаше блиски врски со ЕПП во Брисел, бидејќи СНС е сè уште придружен член на ЕПП. Тоа го заштити. Она што се случи беше дека тој го манипулираше српскиот народ, но и Унијата“, изјави таа.
Де Хауер додаде дека секогаш кога Вучиќ сметаше дека притисокот на ЕУ е пресилен или кога Европската комисија се закануваше дека ќе задржи некои средства, тој ќе дозволи да се донесат некои минимални законски реформи или привремени закони во Србија.
„Но, сето тоа беше многу ограничено, за да не се сруши неговиот автократски систем и за повторно да биде во негова корист Европската комисија. Тој ќе одеше во Европската Унија и ќе велеше: Знаете, ние навистина се трудиме најдобро што можеме, навистина се обидуваме да станеме добра членка на Европската Унија, видете колку напорно работиме“, рече Де Хауер.
Сепак, кога ќе се вратеше во Србија, пораката на Вучиќ ќе беше сосема поинаква – тој ќе речеше дека ЕУ не ја разбира Србија и дека поставува тешки услови само затоа што тоа е во интерес на Унијата, а не на Србија, додаде поранешната амбасадорка.
„Секако, тоа беше лага. Но, функционираше некое време, сè додека критиките не станаа навистина премногу силни. Последицата беше дека демократијата во Србија, за жал, продолжи да регресира. И, на крајот, можеби малку предоцна, ЕУ повеќе не му попушташе на Вучиќ. Дури и ја одзеде одредената финансиска поддршка за Србија“, рече таа.
Како една од главните причини зошто ЕУ понекогаш ги затвора очите пред случувањата во Србија, Де Хауер го наведе фактот дека Вучиќ секогаш се претставувал како единствен кој може да постигне обврзувачки договор со Косово.
„Вучиќ секогаш велел дека се обидува да го реши косовското прашање и дека е единствениот кој може да го стори тоа. Ова е една од главните причини зошто ЕУ понекогаш ги затвора очите пред она што се случува во Србија, бидејќи навистина сакаше да избегне криза меѓу Србија и Косово и веруваше дека Вучиќ ќе го реши проблемот. Секако, тој не го реши“, рече Де Хауер.
Таа, исто така, истакна дека не е вистина дека ЕУ бара Србија да го признае Косово, „што му се кажува на српскиот народ со години“, бидејќи самата Унија нема единствен став за ова прашање, бидејќи пет од нејзините земји-членки сè уште не ја признаваат независноста на Косово.
Покрај прашањето за Косово, како уште една важна причина зошто Брисел беше фокусиран на зачувување на стабилноста на Западен Балкан, Де Хауер го издвои стравот на Унијата дека ќе ја турне Србија во прегратката на Кина и Русија ако дозволи да се оддалечи, односно ако повеќе не обезбедува финансиска помош.
„Искрено мислам дека ЕУ направи многу повеќе за српскиот народ отколку Кина и Русија, но Вучиќ никогаш не го кажа тоа во медиумите. Српскиот народ не знаеше за тоа. Европската Унија отсекогаш била, и сè уште е, најголемиот инвеститор во Србија, најголемиот донатор на финансиска помош и најголемиот економски партнер на Србија. Мислам дека српската економија, меѓу другото, преживеа благодарение на Унијата“, изјави таа.
Додаде дека, за жал, српскиот народ никогаш не знаел за тоа, бидејќи на големите билборди секогаш пишуваше дека Русија ѝ помага на Србија и дека Кина ѝ помага на Србија.
„И речиси никогаш не се споменуваше што Унијата правеше за Србија. За жал, последицата од сето ова е што популарноста на ЕУ во Србија постојано опаѓаше и сега е навистина многу ниска. Луѓето ја изгубија довербата затоа што мислеа дека едно зборуваме, а друго правиме и дека сме ги разочарале. Но, тоа не беше вистина“, изјави поранешната белгиска амбасадорка за телевизијата Инсајдер.
