Меѓународниот кривичен суд (МКС) е добитник на овогодишната награда Сахаров за слобода на мислата, објави денес Европскиот парламент, кој ја доделува наградата.
Претседателката на Парламентот, Роберта Мецола, го објави лауреатот за 2026 година во седиштето на европското тело.
„Европската Унија е изградена врз почитување на мултилатерализмот и меѓународните институции. Со доделувањето на наградата Сахаров на Меѓународниот кривичен суд и неговите службеници, Европскиот парламент оддава почит на важната работа на Судот во почитувањето на меѓународното право и правдата“, рече Мецола.
Наградата Сахаров за слобода на мислата, именувана по советскиот физичар и политички дисидент Андреј Сахаров, е основана во 1988 година. Европскиот парламент ја доделува наградата секоја година на поединци и организации кои ги бранат човековите права и основните слободи.
Церемонијата за доделување на наградата Сахаров за слобода на мислата за 2026 година ќе се одржи во декември за време на пленарната сесија на Европскиот парламент во Стразбур.
Минатогодишните лауреати беа полскиот новинар од Белорусија Анджеј Почобут и грузиската новинарка Мзија Амаглобели, двајцата во затвор.
На минатогодишниот список беа и студенти од Србија.
Меѓународниот кривичен суд (МКС) истражува и доколку е потребно, суди лица обвинети за најтешките злосторства што ја засегаат меѓународната заедница: геноцид, воени злосторства, злосторства против човештвото и злосторства на агресија, се вели во соопштението на Европскиот парламент.
Меѓународниот кривичен суд, основан со меѓународен договор познат како Римски статут, е првиот постојан меѓународен кривичен суд во светот и, како таков, е клучен елемент во меѓународната борба против неказнивоста.
Во рамките на меѓународната кривична правда, Судот се стреми да ги изведе сторителите на најтешките злосторства пред лицето на правдата и на тој начин да помогне да се спречи повторување на ваквите злосторства, а како суд во последна инстанца, се стреми да ја надополни работата на националните судови.
Наградата ја признава работата на Меѓународниот кривичен суд, вклучувајќи ги неговите истраги, гонења, судења и издавање или одобрување на налози за апсење во ситуации во кои се вклучени Авганистан, Русија, Израел, Демократска Република Конго, Уганда, Мали, Либија и Централноафриканската Република.
Наградата ја истакнува работата на Меѓународниот кривичен суд, вклучувајќи ги неговите истраги, судења, судења и издавање или одобрување на налози за апсење.
Како што е наведено во изјавата во годишните извештаи на Парламентот за спроведувањето на заедничката надворешна и безбедносна политика и за човековите права и демократијата во светот за изминатата година, европратениците изразија загриженост за растечките закани и серијата пакети санкции, првенствено од САД, кои се воведени од 2025 година против Меѓународниот кривичен суд и неговите обвинители, судии, персонал и партнери.
Според нив, овие санкции претставуваат сериозни напади врз меѓународниот правосуден систем, се вели во текстот.
Пратениците во Европскиот парламент постојано ја повикуваат Европската комисија да го активира таканаречениот „Статут за блокирање на ЕУ“ за да ги заштити службениците на МКС од екстратериторијални напади и да му овозможи на судот да продолжи да дејствува во целосна независност.
Статутот за блокирање ги штити европските субјекти, без оглед на нивната големина или активност, од странски пресуди засновани на странско право, прогласувајќи ги за ништовни во рамките на ЕУ. Исто така, им овозможува да бараат судска отштета за штета предизвикана од екстратериторијалната примена на странско право.
Во своите извештаи, пратениците во Европскиот парламент, исто така, го поздравија фактот дека ЕУ продолжува финансиски да го поддржува МКС во текот на еден особено тежок период за меѓународната правда.
Се потсетува дека сите земји-членки на ЕУ се исто така потписнички на Римскиот статут и затоа се обврзани да ги спроведуваат одлуките на МКС.
Пратениците во Европскиот парламент нагласуваат дека растечкото непочитување на меѓународното право и политизацијата на дебатите за меѓународните судски институции претставуваат егзистенцијална закана за меѓународниот поредок базиран на правила.
Исто така, се наведува дека претседателот и неколку судии на МКС го посетиле Европскиот парламент во 2025 и 2026 година за да им ги опишат на пратениците последиците од американските санкции врз нивните професионални должности и приватниот живот.
