Откако стивнаа прославите на улиците, српските граѓани се разбудија во поинаква политичка реалност.
Српската напредна партија на популистичкиот лидер Александар Вучиќ оди во опозиција по 14 години на власт, што беше обележано, меѓу другото, со обвинувања за корупција и колапс на демократијата, пишува во анализата Радио Слободна Европа.
Движење предводено од студенти ја презема власта, откако освои убедлива победа и супермнозинство во новиот парламент по две години протести. Никола Ксавиерф-Векверт, експерт за балкански прашања во невладината организација Германски совет за надворешни односи, ја опишува Студентската листа како бунтовничко движење.
„Тие се родија од фрустрација од сè во државата со што не се задоволни“, вели тој за РСЕ.
„И можеме да се вратиме во 2024 година, падот на крошната и сè што се случи, односно она што не се случи, а требаше да се случи во уставна држава“, додава тој.
Студентите предводеа масовни протести барајќи одговорност за смртта на 16 лица при уривање на крошната во Нови Сад.
Вучиќ призна пораз на изборите во Србија: „Овие избори ги загубивме“
Новиот премиер е непознат
Студентската листа „Студентите победуваат“, без очигледни лидери и составена претежно од експерти од различни области, за прв пат влегува во парламентот. Тие можат сами да формираат нова влада, а сè уште не е познато кој би можел да биде новиот премиер.
Прв на студентската листа „Студентите победуваат“ е Илија Срдановиќ, професор на Медицинскиот факултет на Универзитетот во Нови Сад. Студентскиот список вклучува и добро познати имиња, луѓе кои се истакнаа во кампањата.
Како поранешниот гувернер на Народната банка, Дејан Шошкиќ или поранешниот познат кошаркар Дејан Бодирога. Но, ниту еден од нив не е номиниран за кандидат за премиер.
„Нивната тактика беше да немаат личност која ќе го води ова движење, за да не може другата страна, имено партијата на Вучиќ, да ги нападне“, забележува Ксавиерф-Векверт.
Исто како што не е познато кој би можел да биде премиер, не е објавено ни кои ќе бидат членови на новата влада.
„Чистење на сопствената куќа“
Во својата изборна програма, Студентскиот список се фокусираше на борбата против корупцијата, независните институции, образованието и подобрувањето на животниот стандард.
И покрај непознатите информации во врска со понатамошните активности на новото политичко движење, граѓаните им ја дадоа својата доверба, разочарани од достигнувањата на политичките партии.
Ксавиерф-Векверт вели дека сега не би зборувал за тоа каква ќе биде нивната економска или надворешна политика.
„Но, она што можам да го кажам е дека тоа е политика на чистење на сопствената куќа“, вели тој.
„Чистење и ископување на она што се распаѓа во системот, она што е ‘рѓосано, со цел да се обидеме да воспоставиме владеење на правото во кое процесите се важни, а не демагогијата и личностите што преовладуваат над политиките“, додава тој.
Програмата на студентското движење вклучува целосна транспарентност во јавните набавки, ревизија на државните проекти и отворање на сите договори и тендери за јавноста.
Токму точките вклучуваат конфискација на нелегално стекнат имот и лустрација на јавни службеници.
Што би можело да се промени во врска со Косово и регионот?
Студентската листа се спротивставува на признавањето на Косово, што е официјален став на Србија уште од прогласувањето на независноста на Косово во 2008 година.
За време на кампањата, претставниците на Студентската листа се повикаа на српскиот Устав, чија преамбула во 2006 година наведуваше дека Косово е дел од Србија.
Во програмата на Студентскиот список се наведува дека ќе ги зачува образовните, здравствените, социјалните и културните институции во Косово и ќе го заштити културното и верското наследство, како и имотот на Српската православна црква.
Во програмата, исто така, се наведува дека ќе ја „зачува уставната положба и утврдените надлежности“ на босанскиот ентитет Република Српска.
Исто така, се предвидува дека, во согласност со Договорот за посебни и паралелни односи меѓу Србија и Република Српска, ќе ја зајакне соработката и врските во голем број области.
За прашања како што се геноцидот во Сребреница и осудениот осомничен за воени злосторства Ратко Младиќ, претставниците на Студентската листа рекоа дека тие не се во првите редови на своите политички активности.
И тука, тие го повторија својот аргумент дека приоритет е желбата на граѓаните да создадат подобра држава.
Балканскиот експерт Никола Ксавиерф-Векверт очекува дека со промената на владата, Србија ќе стане малку постабилна во односите со земјите од регионот, вклучувајќи ги Босна и Херцеговина, Црна Гора и Косово.
Тој верува дека новата влада може да биде позитивна токму во односите со Црна Гора, која го завршува својот пат кон интеграција во ЕУ.
„Дека успехот на Црна Гора не се смета за неуспех на Србија и дека нема хибридни активности што би го забавиле тој процес или би ширеле политика на омраза кон Црна Гора“, рече тој.
Лидерите од регионот им честитаа на Студентската листа и на граѓаните на Србија за резултатите од изборите, очекувајќи отворање на ново поглавје во односите.
