Првата дама на САД, Меланија Трамп, посредуваше во локален прекин на огнот меѓу Русија и Украина за градот Олешки, окупиран од Русија, во јужна Украина, објави Белата куќа во петокот.
Киев потврди дека се во тек подготовки за операцијата за воспоставување хуманитарни коридори и евакуација на цивили.
Белата куќа изјави дека привременото прекинување на непријателствата ќе стапи на сила на 29 октомври, што ќе овозможи испорака на хуманитарна помош во градот, како и излез на жителите преку планираниот безбеден премин, пишува Радио Слободна Европа.
Во соопштението се наведува дека Меланија Трамп соработувала директно со руското и украинското раководство за да преговара за аранжманот, што е невообичаена дипломатска улога за првата дама на САД.
Дејвид Арахамија, шеф на пратеничката група „Слуги на народот“ во украинскиот парламент, ја потврди планираната операција во објава на социјалните мрежи, заблагодарувајќи им се на Меланија Трамп и на папата Лав XIV за нивниот придонес.
„Операцијата за деблокирање на населбата Олешки и околните области ќе започне во блиска иднина“, напиша Арахамија. „Целта е да се воспостават трајни хуманитарни коридори за безбедна евакуација на цивили и испорака на помош.“
Тој рече дека наскоро ќе биде постигнат прекин на огнот за да се овозможи операцијата, повикувајќи се на изјава од првата дама на САД.
Дмитро Лубинец, украинскиот омбудсман за човекови права кој ги водеше преговорите од украинска страна, на Телеграм потврди дека започнала хуманитарна мисија за спасување на цивилите во Олешки и им се заблагодарила на „Меланија Трамп и нејзиниот тим за нивното лидерство и напорите во координирањето на преговарачките тимови на Украина и Руската Федерација“.
„Според нашиот договор, прво, ќе се воспостави прекин на огнот. Второ, ќе се достави хуманитарна помош во Олешки. Трето, ќе се обезбеди слободно движење на цивилите од Олешки“, рече Лубинец.
Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, го поздрави ангажманот на Меланија Трамп во координирањето на хуманитарната операција во Олешка, нагласувајќи ја соработката на руските и украинските претставници.
„Надоврзувајќи се на договорите постигнати меѓу претседателот (Владимир) Путин и (Доналд) Трамп, и со директно ангажирање на г-ѓа Трамп, Јана Лантратова – службената личност назначена од претседателот на Руската Федерација за прашања поврзани со човековите права – спроведе, заедно со својот колега од украинска страна, обемни активности“, рече Песков.
Жителите на Олешки се соочуваат со тешки услови
Олешки се наоѓа на брегот на реката Днепар, која беше окупирана од руските сили, спроти регионалниот центар, градот Херсон. Пред почетокот на руската инвазија во февруари 2022 година, градот имал околу 24.000 жители.
Канцеларијата на Меланија Трамп проценува дека во градот остануваат помеѓу 1.700 и 2.000 луѓе, вклучувајќи околу 50 деца. Се верува дека повеќето од нив се постари лица кои не можеле или не сакале да заминат. Од 2022 година, не е спроведен официјален попис на населението.
Градот помина низ години борби, раселување и изолација. Уништувањето на блиската брана Каховка во јуни 2023 година дополнително ја влоши ситуацијата, при што околу 90 проценти од територијата на Олешки се поплавени.
Жителите се соочуваат со сериозен недостиг на храна, чиста вода, електрична енергија и медицинска нега. Меланија Трамп го опиша градот како заедница на фронтовската линија на работ на катастрофа, велејќи дека патиштата се минирани и дека воените напади продолжуваат редовно.
Руските власти не им дозволуваат на независните медиуми да влезат во Олешки, што го отежнува независното проценување на целокупниот обем на хуманитарната криза.
Украинските власти и волонтери изјавија дека цивилите во градот се всушност заложници на руски воени цели во окупираниот југ од земјата. Тие наведуваат дека присуството на цивили ги комплицира украинските воени операции насочени против руските позиции во областа.
Евакуации од Олешки
Меланија Трамп изјави дека претставници на граѓанскиот сектор од Русија и Украина ќе ги посетат жителите во нивните домови за да ги проценат нивните потреби. Оние кои сакаат да заминат ќе добијат координирана помош и превоз до дестинацијата по свој избор.
„Предвидувам дека некои ќе сакаат да одат во Русија, а некои ќе сакаат да одат во Украина“, рече таа.
Нејзиниот кабинет соопшти дека страните работат на технички аранжмани, вклучително и деминирање, но не ги откри планираните рути, бројот на луѓе што се очекува да бидат евакуирани или механизмите за следење на почитувањето на прекинот на огнот.
Првата дама изјави дека обезбедила и учество на американски медиум кој ќе ги следи руските и украинските тимови за време на операцијата и ќе ја документира нивната работа, нагласувајќи дека независната документација ќе помогне да се осигура дека желбите на семејствата ќе бидат почитувани. Конзервативниот американски медиум Newsmax (Newsmax) потврди дека ќе учествува.
Меланија Трамп изјави дека дознала за оваа криза за време на приватен разговор на настанот „Заедно ја поттикнуваме иднината“, одржан во Њујорк за време на 81-та сесија на Генералното собрание на Обединетите нации.
Таа рече дека нејзиниот претставник ги користел каналите за комуникација воспоставени за време на претходните напори за повторно обединување на децата со нивните семејства разделени од војната. Овие напори помогнале во повторно обединување на 34 деца со нивните семејства, според нејзината канцеларија.
Претседателот Трамп ја пофали оваа иницијатива, наведувајќи дека двете страни соработуваат со неговата сопруга.
„Таа сака да ги види малите деца назад кај своите семејства и тоа е прашање меѓу Русија и Украина“, им рече Трамп на новинарите. Тој рече дека прекинот на огнот е договорен во особено тешка област, опишувајќи ја работата на неговата сопруга како „брилијантна“.
