Македонскиот бизнисмен Шефшет Демировски и неговата компанија АТС Груп се појавуваат во две одделни случаи поврзани со наводна индустриска шпионажа во Србија, открива новото истражување на Балканската истражувачка репортерска мрежа – БИРН, објавено преку „Призма“.
Последниот случај датира од јули 2024 година, кога српските власти уапсиле тројца поранешни инженери на државната фабрика за оружје „Крушик“. Тие биле осомничени дека доставувале доверливи информации за производството на 120-милиметарски минофрлачки гранати до македонската компанија АТС Груп, која е во сопственост на Демировски.
Според истрагата на БИРН, инженерите биле обвинети дека ги пренесувале информациите во периодот кога соработувале со АТС. Случајот, сепак, сè уште е во истражна фаза, а Демировски никогаш не бил обвинет во оваа постапка. И тројцата инженери ја негирале вината, додека од АТС засега не произведуваат минофрлачки гранати од 120 милиметри.
Првиот случај во 2019 година
Името на Демировски во Србија се појавило и неколку години претходно. Во 2019 година тој бил уапсен во Белград под сомнение дека се обидел да дојде до доверливи информации од поранешен инженер на српскиот производител на муниција „Први партизан“.
Според тогашните наводи на српските медиуми, Демировски на инженерот му понудил 30.000 евра, со ветување за уште толкава сума, во замена за информации и спецификации поврзани со производството на муниција од 12,7 милиметри.
Во 2022 година српското обвинителство се откажало од кривичниот прогон во замена за парична казна од 250.000 евра. БИРН сега открива дека, според документите до кои дошле истражувачите, оваа сума не ја уплатил директно Демировски, туку српскиот државјанин Александар Милојевиќ, познат како „Аца Цвеќарот“.
Деталот добива дополнителна тежина поради тоа што Милојевиќ во 2023 година бил меѓу деветтемина обвинети во Србија за наводна вмешаност во мрежа за шверц на кокаин од Јужна Америка кон Европа. Според обвинението, неговите камиони биле користени за транспорт на нелегални пари низ повеќе европски земји.
Од мала фирма до значаен производител
БИРН во истражувањето го следи и развојот на бизнисот на Демировски. АТС Груп денес има три фабрики во Северна Македонија. Првата била отворена во Скопје во 2017 година и произведува шлемови, панцирни елеци и друга заштитна опрема за воени и полициски сили.
Во 2019 година била основана АТС Инженеринг, компанија која произведува машини за производство на муниција, додека во 2020 година Демировски ја купил поранешната фабрика за муниција во Самоков, денес позната како АММО АТС.
Компанијата произведува муниција според НАТО-стандардите во калибри 9 мм, 5,56 мм, 7,62 мм и 12,7 мм, а според извори од одбранбената индустрија цитирани од БИРН, со обемот на производство АТС веќе му конкурира на српскиот „Први партизан“.
Истражувањето наведува дека растот на АТС се случувал со поддршка од македонските власти, при што Демировски во различни периоди имал контакти и поддршка од политичари од повеќе партии. Во 2019 година, тогашниот премиер Зоран Заев присуствувал на отворањето на АТС Инженеринг и ја истакнал компанијата и поради донацијата на полициска опрема во вредност од 50.000 евра.
Подоцна, во 2023 година, фабриката во Самоков ја посетил и тогашниот премиер Димитар Ковачевски.
Соработка со Турција и амбиции во САД
АТС во последните години ги проширува и меѓународните активности. Во март 2025 година македонската компанија потпишала меморандум за соработка со турската државна компанија за одбранбена опрема МКЕ, со планови за отворање нов погон за производство на барут.
БИРН пишува и дека Демировски се обидува да го прошири бизнисот на американскиот пазар. Според неговите претходни изјави, меѓу 40 и 50 отсто од производството на АТС оди во САД, каде што компанијата има филијала во Сент Луис.
За пробивот на американскиот пазар компанијата ангажирала и две лоби-фирми. Едната е поврзана со поранешниот републикански сенатор Дејвид Витер, а другата со Мет Моерс, поранешен советник на Доналд Трамп.
Во Советодавниот одбор на АТС, според истражувањето, има и неколку поранешни високи американски и британски воени лица, меѓу кои пензионираниот американски генерал Џејмс Л. Џонс, поранешен врховен командант на НАТО и советник за национална безбедност на претседателот Барак Обама.
БИРН: Демировски не одговорил на прашањата
Иако истрагата опфаќа повеќе детали за работата на АТС, нејзините врски со Србија, Турција и САД, како и двата случаи поврзани со српската воена индустрија, БИРН нагласува дека Демировски не одговорил на прашањата испратени по службена електронска адреса и преку Вибер.
Истражувањето ја става приказната во контекст на растечката конкуренција меѓу производителите на оружје и муниција на Балканот. Србија има една од најразвиените воени индустрии во регионот, додека АТС во последните години забрзано го зголемува производството и се обидува да се позиционира на западните пазари.
Според БИРН, токму растот на АТС и нејзиното појавување како конкурент на големите српски производители може да биде еден од факторите зад зголеменото внимание кон македонската компанија и нејзиниот сопственик.
