Престолонаследникот Хакон од Норвешка стана крал Хакон VIII по смртта на неговиот татко Харалд V. Новиот крал има 53 години, а неговата најстара ќерка Ингрид Александра сега станува крунисана принцеза и прва во редот за наследување на норвешкиот престол.
Кралот Харалд V, кој почина во 6:35 часот наутро по локално време во Националната болница во Осло откако беше хоспитализиран поради крвна болест, според Би-Би-Си, ќе биде запаметен како популарна и реформски ориентирана личност која ја модернизираше монархијата и дејствуваше како обединувачки фактор во најтешките времиња на Норвешка.
Неговиот 53-годишен син стана нов крал – Хакон VIII, додека неговата најстара ќерка Ингрид Александра стана крунски принц и прва во редот за норвешкиот престол.
Тој доаѓа на престолот во време кога норвешкото кралско семејство поминува низ еден од најтешките периоди во последните години. Една од неговите главни задачи ќе биде да ја стабилизира монархијата и да ја врати дел од нејзината популарност, оштетена од скандалите поврзани со неговата сопруга Мете-Марит и нејзиниот син Мариус Борг Хејби.
Новиот крал е веќе добро упатен во државните должности. Бидејќи здравјето на Харалд V се влоши во последните години, Хакон го замени како регент во неколку наврати.
Норвешката монархија ги има своите корени уште во деветтиот век, а откако земјата доби независност од Шведска во 1905 година, три четвртини од граѓаните на референдум ја поддржаа обновата на монархијата. Улогата на кралот денес е претежно симболична, додека вистинската политичка моќ ја држи избраниот парламент.
Како момче, сакал да поседува продавница за играчки
Хакон е помладото дете на Харалд V и е роден две години по неговата сестра, принцезата Марта Луиз. Сепак, како машки потомок, тој станал наследник на тронот по смртта на неговиот дедо, кралот Олав, во 1991 година.
Норвешкиот устав е променет во 1990 година, така што првороденото дете има приоритет во наследувањето на тронот, без оглед на полот, но промената не била ретроактивна.
Хакон еднаш рекол дека како дете сонувал еден ден да поседува продавница за играчки, но наскоро сфатил дека неговата иднина е веќе одредена и дека еден ден ќе стане крал.
Дипломирал политички науки на Универзитетот во Калифорнија, Беркли, и магистрирал студии за развој на Лондонската школа за економија и политички науки, каде што се специјализирал за меѓународна трговија и Африка. Дипломирал и на Кралската норвешка поморска академија, како и на програмата на Министерството за надворешни работи за идни дипломати.
Познат е како страствен сурфер и скијач. Тој еднаш изјави за норвешкиот NRK дека ако не беше член на кралското семејство, веројатно би бил сурфер. Тој сака рок и рап музика, а како млад човек посетувал музички фестивали низ цела Европа.
Љубовта со Мете-Марит ја подели Норвешка
На музички фестивал во 1999 година ја запозна Мете-Марит Чесем Хејби. Нивната врска беше контроверзна од самиот почеток.
Мете-Марит беше самохрана мајка, таткото на нејзиниот син претходно беше осуден на затворска казна за поседување кокаин, а таа беше видена на забави каде што се користеа нелегални дроги.
Норвешката јавност беше поделена. Додека некои ја поддржуваа нивната љубов, други сметаа дека Мете-Марит не е соодветен избор за идниот крал. Весникот VG во тоа време напиша дека Хакон „живее поблиску до народот отколку кој било претходен крунски принц“.
Зборувајќи во 2000 година за минатото на неговата идна сопруга, Хакон рече дека во раните 1990-ти „во Осло се појавила младинска култура“ и призна дека Мете-Марит „во тоа време била активен дел од таа средина“.
„Јасно е дека таму имало доста диви забави“, рече Хакон во тоа време.
И покрај контроверзноста, тој добил дозвола од својот татко да се ожени со Мете-Марит. Тие се венчале во август 2001 година во катедралата во Осло. Тие имаат две деца, Ингрид Александра и принцот Свере Магнус. Хакон станал и очув на Мариус Борг Хејби, син на Мете-Марит од претходна врска.
Скандали го погодија кралското семејство
Хојби стана еден од најголемите проблеми за угледот на норвешкото кралско семејство во последните години. Во јуни, тој беше осуден на четири години затвор откако беше прогласен за виновен за две од четирите силувања за кои беше обвинет. Тој беше осуден и за напад и тепачка во блиска врска. Неговите адвокати најавија жалба.
Во исто време, претходната врска на Мете-Марит со покојниот сексуален престапник Џефри Епштајн повторно се најде во центарот на вниманието.
Мете-Марит јавно се извини за контактите и призна дека погрешила што одржувала врска со Епштајн. Не е обвинета за никакво кривично дело. Во телевизиско интервју во март, таа рече дека Епштајн ја манипулирал и ја измамил, и дека се чувствувала небезбедно за време на состанокот со него во 2013 година во неговата вила во Палм Бич, Флорида.
Мете-Марит, исто така, со години се соочува со сериозни здравствени проблеми. Во 2018 година, ѝ беше дијагностицирана ретка форма на хронична белодробна фиброза, а во јуни оваа година ѝ беше трансплантирана белодробна жлезда.
Новиот крал ќе мора да ја врати довербата во монархијата
Сестрата на Хакон, Марта Луиз, исто така предизвика проблеми за кралското семејство. Таа тврдеше дека може да комуницира со ангели, а во 2024 година се омажи за Американецот Дурек Верет, кој се претставува како шаман и исцелител. Во 2022 година, Марта Луиз објави дека повеќе нема официјално да го претставува норвешкиот кралски дом.
И покрај сето ова, Хакон VIII го презема тронот во време кога поддршката за монархијата повеќе не е на нејзиното поранешно ниво.
Анкетата на „Дагбладет“ од 2022 година покажа дека 68 проценти од испитаниците сакаат Норвешка да ја задржи монархијата. Само пет години претходно, во анкетата на НРК во 2017 година, поддршката за кралската куќа беше 81 процент.
По смртта на Харалд V, задачата на новиот крал затоа не само што ќе биде да ја продолжи традицијата на една од најстарите монархии во Европа, туку и да го поправи нејзиниот углед по низата семејни скандали.
