Основното јавно обвинителство Струга поднесе обвинителен акт против шест лица за оштетувањето на спомен-куќата на Владо Малески, авторот на текстот на македонската химна. Меѓу обвинетите е и поранешниот градоначалник на Струга, Рамиз Мерко.
Обвинението се однесува на кривичното дело оштетување или уништување добра под привремена заштита или културно наследство. Случајот е поврзан со градежни активности на соседна парцела, при што на 15 октомври 2025 година беше оштетена заштитената куќа на улицата „Браќа Миладиновци“.
Според обвинителството, првообвинетиот, управител на градежна фирма од Велешта, како инвеститор и изведувач бил должен да подготви идеен проект со прецизно утврден начин на уривање на соседниот објект, бидејќи тој делел ѕид и кровна конструкција со куќата на Малески.
Наместо тоа, бил изготвен само основен проект. При ископувањето со багер за изградба на нов објект со подрум, приземје и кат, бил поткопан заедничкиот преграден ѕид, што довело до дестабилизација и уривање на дел од заштитената куќа.
„Копајќи за подрумските простории на новиот објект, обвинетиот извршил широк ископ со багер, со што го поткопал заедничкиот преграден ѕид меѓу двата објекти, што довело до дестабилизација и уривање и на куќата под заштита како културно наследство“, соопштија од ОЈО Струга.
Покрај инвеститорот, обвинети се и градежен инженер и архитект од Секторот за урбанизам при Општина Струга, кои го изготвиле и одобриле одобрението за градење без приложен идеен проект за уривање на претходниот објект.
Во предметот е опфатен и поранешниот градоначалник Рамиз Мерко, кој го донел одобрението со кое, спротивно на решението на Управата за заштита на културното наследство, била дозволена изградба и на подрумски простории.
Обвинета за помагање е и архитектка-конзерватор од Заводот за заштита на културното наследство и музеј – Охрид. Според обвинението, таа дала позитивно мислење за усогласеноста на проектот и заверила техничка документација во која била предвидена изградба на подрум, иако тоа било спротивно на насоките на Управата.
Куќа од XIX век и дел од историското јадро на Струга
Спомен-куќата на Владо Малески не е значајна само поради личноста на писателот, туку и како дел од старото градско јадро на Струга. Објектот потекнува од XIX век и претставува пример на традиционалната струшка архитектура.
Се наоѓа во Првата зона на Струга, со посебен режим на заштита, во близина на спомен-куќата на браќата Миладиновци и галеријата на Вангел Коџоман. Од 2017 година е заштитен како значајно културно наследство.
Куќата е поврзана и со историјата на антифашистичката борба. На 23 септември 1941 година, во нејзина близина, Кузман Јосифовски-Питу одржал конститутивен состанок на Месниот комитет на КПЈ за Струга и Струшко.
По оштетувањето, објектот беше прогласен за културно наследство во опасност, а во март 2026 година беше објавено дека се планира негова реконструкција во автентичен стил.
Случајот повторно го отвори прашањето за контролата на градежните активности во близина на заштитени објекти и за одговорноста на институциите во зачувувањето на културното наследство.
