Израелските граѓани денеска гласаат на парламентарни избори на кои во центарот на вниманието е политичката иднина на премиерот Бенјамин Нетанјаху. Неговиот главен предизвикувач е Гади Ајзенкот, поранешен началник на Генералштабот на израелската армија, кој предводи опозициски блок со цел да ја преземе власта.
Ова се првите парламентарни избори во Израел по нападот на Хамас на 7 октомври 2023 година и војните што следуваа во Газа, Либан и Иран. Изборниот исход се очекува да влијае не само врз составот на идната влада, туку и врз безбедносната политика на земјата, односите со соседите и одговорноста за пропустите што му претходеа на нападот.
Според анкетите објавени пред гласањето, трката меѓу двата политички блока е неизвесна, а ниту еден нема јасна можност самостојно да обезбеди мнозинство во Кнесетот, израелскиот парламент, со 120 места. За формирање влада се потребни најмалку 61 пратеник, поради што по изборите може да следуваат сложени коалициски преговори.
Ајзенкот ја предводи партијата „Јашар“ и обединува политички сили со различни идеолошки ставови, меѓу кои поддржувачи на поранешниот премиер Нафтали Бенет, Авигдор Либерман и Јаир Голан. Нивната заедничка цел е промена на сегашното раководство, иако меѓу нив постојат разлики во однос на безбедносните прашања и идната политика кон Палестинците.
Нетанјаху, кој е еден од најдолговечните премиери во израелската историја, се потпира на сојузот со десничарските и ултраортодоксните партии. Неговото останување на власт ќе зависи од тоа дали овие партнери ќе освојат доволно пратенички места за повторно да формираат мнозинство.
Едно од главните прашања што ги делат гласачите е одговорноста за безбедносните пропусти пред нападот на Хамас во октомври 2023 година, во кој беа убиени околу 1.200 луѓе, а 251 лице беше земено како заложник. Опозицијата бара независна истрага и политичка одговорност од раководството на земјата.
Нетанјаху, од друга страна, ја истакнува својата улога во военото и безбедносното раководење, како и соработката со американскиот претседател Доналд Трамп. Ајзенкот го критикува премиерот за начинот на кој управува со безбедносните предизвици и за недостигот од јасна стратегија за периодот по војните.
Значајна тема е и задолжителната воена служба. Долгогодишните ослободувања од служење војска за дел од ултраортодоксната еврејска заедница предизвикуваат незадоволство, особено поради продолжените конфликти и потребата од дополнителен воен персонал.
Покрај безбедноста, граѓаните се соочуваат и со растечки трошоци за живот, економски притисоци и прашања поврзани со домувањето. Во кампањата значајно место зазема и иднината на односите со Палестинците, како и меѓународната положба на Израел по продолжените воени операции.
Во сложениот изборен систем на Израел, во кој владите традиционално се формираат преку коалиции, важна улога би можеле да имаат и арапските партии. Арапските граѓани сочинуваат околу една петтина од населението на земјата, а нивната излезност може да влијае врз распределбата на пратеничките места.
Иако Ајзенкот досега ја отфрлаше можноста за формален сојуз со арапските партии, нивната поддршка би можела да стане важна при обидот за формирање влада, особено ако ниту еден од главните блокови не обезбеди мнозинство.
Гласањето треба да заврши во 22 часот по локално време, по што се очекуваат првични процени врз основа на излезни анкети. Тие ќе дадат првична слика за расположението на гласачите, но конечната распределба на мандатите ќе зависи од официјалното пребројување.
